Máy chạy giật ở mọi đường cong, mép hiện mặt phẳng nhỏ: lỗi nằm trong file

Máy chạy giật ở mọi đường cong, mép cắt hiện các mặt phẳng nhỏ nối nhau, và một đơn quen bỗng chạy lâu hơn hẳn — ba triệu chứng này thường cùng một gốc: đường cong trong file không còn là đường cong. Nó đã bị chẻ thành hàng nghìn đoạn thẳng cực ngắn trước khi tới máy, và bộ điều khiển buộc phải giảm tốc ở từng điểm nối.

Đây là lỗi của file, không phải của máy. Bài này tách nó khỏi ba nguyên nhân trông giống hệt nhưng nằm ở phần cứng, và chỉ dùng thứ nhìn thấy được tại máy — không cần đồng hồ đo nào.

Vì sao một đường cong lại làm máy giật?

Bộ điều khiển máy cắt hiểu hai kiểu lệnh di chuyển khác nhau: đi thẳng và đi theo cung — trong G-code là G1 và G2/G3. Với một lệnh cung, máy biết trước cả đoạn đường sẽ đi nên nó giữ được tốc độ. Với một chuỗi lệnh đi thẳng, mỗi điểm nối là một chỗ đổi hướng, và ở mỗi chỗ đổi hướng máy phải giảm tốc rồi tăng tốc lại.

Một cung tròn mượt có thể chỉ cần một lệnh. Cũng cung ấy sau khi bị chẻ nhỏ trở thành một dãy rất dài các đoạn thẳng — và máy đi qua từng đoạn một. Kết quả không phải là máy hỏng mà là máy làm đúng thứ nó được bảo: đi chậm, khựng từng nhịp, và để lại trên mép cắt đúng hình dạng của dãy đoạn thẳng đó.

Ba thứ hỏng cùng lúc, và chúng liên quan nhau

• Thời gian chạy. Phần lớn thời gian bị ăn vào tăng-giảm tốc chứ không vào cắt. Đây là lý do một đơn quen bỗng lâu hơn mà không ai đổi thông số gì.
• Mép cắt. Máy chậm lại ở mỗi điểm nối nghĩa là nhiệt dồn lại ở đúng các điểm đó. Trên kim loại, đó là chuỗi chấm sẫm hoặc vệt xỉ cách đều; trên phi kim là mép cháy đậm nhạt xen kẽ theo nhịp.
• Tiếng máy. Nghe thành tiếng rung theo nhịp đều — và chính cái đều đặn đó là dấu hiệu phân biệt quan trọng nhất, xem mục dưới.

File bị chẻ nhỏ từ đâu ra?

Không ai cố ý làm việc này. Nó xảy ra ở bước xuất file, thường ở một trong bốn chỗ:

• Xuất từ phần mềm 3D. Khi lấy một mặt phẳng ra làm bản vẽ 2D, một số tuỳ chọn xuất sẽ làm phẳng mọi thứ thành đoạn thẳng để chắc chắn phần mềm nào cũng mở được. Đổi được bằng tuỳ chọn xuất, xem cách xuất file DXF và AI cho máy cắt laser.
• Đi qua một bước chuyển định dạng. File PDF hoặc file ảnh được dò nét để ra vector — nét dò ra vốn dĩ là chuỗi đoạn thẳng, không phải cung. Đây là nguồn nặng nhất.
• Bản vẽ được "phá khối" quá tay. Lệnh phá khối lặp nhiều lần có thể biến đường cong thành đa tuyến.
• Phiên bản định dạng cũ. Một số bản DXF đời cũ không mang được kiểu đường cong mà phần mềm gốc dùng, nên nó được quy đổi thành đoạn thẳng lúc lưu.

Làm sao biết đúng là file, không phải máy?

Ba phép nhìn, làm ngay tại máy, theo thứ tự rẻ trước:

1. Phóng to một đường cong trong phần mềm máy — CypCut, LightBurn hay phần mềm đi kèm đều làm được. Phóng đủ sâu mà thấy các đoạn thẳng nối nhau chứ không phải đường liền, thì đã xong: lỗi nằm ở file.
2. Nhìn số đối tượng hoặc số điểm mà phần mềm báo sau khi nhập file. Một chi tiết đơn giản mà con số đó lớn bất thường là dấu hiệu cùng một chuyện.
3. Cắt thử chính chi tiết đó trên phôi phế, rồi cắt thử một hình tròn bạn tự vẽ trong phần mềm máy, cùng vật liệu, cùng thông số. Hình tròn tự vẽ chắc chắn là cung thật. 🔑 Nếu hình tròn tự vẽ chạy mượt còn chi tiết của khách vẫn giật — máy không có lỗi gì. Đây là phép tách dứt khoát nhất, vì nó đổi đúng một biến.

Ba thứ khác cũng làm máy giật — phân biệt thế nào?

Cột giữa là cột tách được bốn ca này, không phải cột đầu: triệu chứng giống nhau, nhưng chỗ chúng xuất hiện thì khác nhau. Hỏi "nó xảy ra ở loại đường nào" trước khi hỏi "nó trông thế nào".

Xử thế nào khi đã chắc là file?

• Xin lại file từ nguồn gốc. Cách rẻ nhất và duy nhất trả lại đường cong thật. Nói rõ với khách: cần bản xuất giữ nguyên đường cong, không phải bản đã làm phẳng.
• Nếu không xin lại được: phần mềm CAD có lệnh nối các đoạn thẳng thành cung xấp xỉ. Nó không trả lại hình gốc, nhưng giảm hẳn số điểm nối — và số điểm nối mới là thứ làm máy chậm.
• Đừng bù bằng cách hạ tốc độ đặt. Máy vốn đã không đạt được tốc độ đặt ở các đường cong đó; hạ thêm chỉ làm nhiệt dồn nhiều hơn.
• Ghi lại vào mẫu nhận file. Nếu một khách gửi file kiểu này một lần, lần sau thường vẫn thế — vì quy trình xuất bên họ không đổi.

Đây cũng là lý do bước kiểm file đáng làm trước khi báo giá, không phải sau khi nhận đơn: file chẻ nhỏ ăn thời gian máy thật, và thời gian đó không nằm trong ước lượng ban đầu. Một lỗi file khác cùng họ, cũng ăn thời gian và vật tư mà không lộ ra cho tới khi cắt, là nét trùng bị cắt hai lần.

Bài này không trả lời được gì?

• Không có ngưỡng "bao nhiêu điểm thì là nhiều". Nó phụ thuộc kích thước chi tiết, bộ điều khiển và cài đặt tăng-giảm tốc của từng máy. Thứ đọc được là so sánh: chi tiết khách so với hình bạn tự vẽ.
• Không thay được tài liệu phần mềm. Tên lệnh nối cung và tuỳ chọn xuất khác nhau theo từng phần mềm và từng phiên bản.
• Không áp cho máy khắc galvo. Đầu quét galvo không mang khối lượng như đầu cắt nên bài toán tăng-giảm tốc có hình dạng khác hẳn.

Câu hỏi thường gặp

File nặng thì có phải là file bị chẻ nhỏ không?

Thường đi cùng nhau nhưng không phải một. File nặng có thể do nhiều chi tiết, nhiều lớp, hoặc dữ liệu thừa không liên quan tới đường cắt. Ngược lại, một chi tiết nhỏ vẫn có thể bị chẻ nhỏ nghiêm trọng mà file không nặng. ⇒ Dung lượng là gợi ý, phép nhìn phóng to mới là kết luận.

Cắt file đó ra vẫn đúng hình mà, sao gọi là lỗi?

Vì cái hỏng không phải hình dạng mà là thời gian máy và chất lượng mép. Sai số của việc thay cung bằng đoạn thẳng thường nhỏ hơn mạch cắt nên mắt không thấy trên bản vẽ; thứ thấy được nằm ở mép cắt và ở đồng hồ tính giờ.

Đổi sang định dạng khác khi nhận file có giúp không?

Không. Chuyển định dạng chỉ đóng gói lại thứ đã có — đường cong đã bị chẻ thành đoạn thẳng từ bước xuất bên gửi thì không có bước nào phía sau dựng nó lại. Đây là lý do việc phải làm là xin lại bản xuất đúng, không phải xử lý tiếp ở đầu nhận.

Máy khắc có gặp lỗi này không?

Có, nhưng biểu hiện khác. Đầu quét galvo nhẹ nên không giật theo kiểu thấy được; thứ lộ ra là thời gian khắc dài bất thường và nét ở các đường cong đậm hơn đường thẳng, vì tia dừng lâu hơn ở các điểm nối.