Cắt laser trên giấy, carton và thiệp cưới: máy nào, đặt gì để không cháy mép?

Giấy là vật liệu dễ cắt nhất và cũng dễ hỏng nhất trên máy laser. Nó mỏng nên cần rất ít năng lượng, nhưng cũng vì mỏng mà chỉ chậm tay một chút là cháy sém mép. Hai thứ quyết định kết quả không phải công suất, mà là giữ cho tờ giấy nằm yên và hút được khói đi ngay.

Vì sao cắt giấy lại khó hơn nó trông có vẻ?

Với vật liệu dày, phần nhiệt thừa được chính khối vật liệu hấp thụ và tản đi. Giấy không có khối đó — toàn bộ tờ chỉ dày bằng vài phần mười milimét, nên nhiệt không có chỗ nào để đi ngoài chính mép cắt. Đó là lý do mép giấy ngả vàng: không phải máy quá mạnh, mà là nhiệt không kịp thoát khỏi vùng nhỏ xíu quanh mạch cắt.

Vấn đề thứ hai nằm ở khối lượng: tờ giấy quá nhẹ để tự nằm yên. Luồng khí thổi từ đầu cắt và luồng hút của hệ thống hút khói đều đủ sức nhấc mép giấy lên. Chỉ cần tờ giấy dịch một chút giữa chừng là mọi đường cắt sau đó lệch theo — và lỗi này không lộ ra cho tới khi bóc sản phẩm ra khỏi bàn.

Vấn đề thứ ba là khói. Giấy cháy sinh nhiều khói bám lại ngay trên mặt tờ, để lại vệt xám dọc đường cắt. Vệt này không lau được vì nó ám vào thớ giấy. Hút khói ở đây vì vậy không chỉ là chuyện an toàn mà là chuyện thẩm mỹ của sản phẩm — điểm khác hẳn so với cắt kim loại; phần thiết bị hút nằm ở hệ thống hút khói cho máy cắt laser.

Thiệp cưới đòi hỏi gì khác so với cắt giấy thường?

Thiệp cưới là mặt hàng mà mép cắt chính là sản phẩm — khách cầm tấm thiệp lên và nhìn thẳng vào đường ren, đường hoa văn. Vì vậy tiêu chí không phải "cắt đứt là được" mà là "mép có sạch màu không". Một chút ngả vàng chấp nhận được trên giấy craft màu nâu sẽ thành lỗi rõ rệt trên giấy trắng ngà hoặc giấy mỹ thuật màu nhạt.

Đây cũng là lý do các mẫu thiệp cắt laser hay dùng giấy có màu sẵn và hoa văn mảnh: màu nền che bớt vệt nhiệt, còn nét mảnh thì khoe được thứ mà máy laser làm tốt hơn hẳn khuôn bế — hình phức tạp, thay mẫu không tốn chi phí làm khuôn. Ngược lại, đơn thiệp số lượng rất lớn với một mẫu cố định thì bài toán lại nghiêng về khuôn bế, vì laser cắt từng tờ theo thời gian còn khuôn dập một nhát ăn cả tờ.

Một chi tiết dễ bỏ sót: giấy có lớp tráng kim hoặc ép nhũ phản ứng khác giấy thường, và loại nào thuộc nhóm không nên đưa vào máy thì phải xác định trước — nguyên tắc nhận diện vật liệu trước khi chạy nằm ở khắc laser trên nhựa: loại nào được, loại nào phải loại bỏ, vì phần lớn lớp tráng trên giấy mỹ thuật là màng nhựa mỏng chứ không phải kim loại thật.

Carton sóng và bao bì thì sao?

Carton sóng dày hơn giấy nhưng bên trong rỗng — gồm hai lớp mặt kẹp một lớp sóng. Tia đi qua lớp mặt, gặp khoảng trống, rồi mới gặp lớp sóng, nên nhiệt phân bố không đều theo chiều dày. Kết quả thường gặp là mặt trên cắt sạch còn mặt dưới xơ, hoặc ngược lại. Đây là đặc tính vật liệu, không phải lỗi cài đặt.

Bù lại, carton là vật liệu rất hợp với việc làm mẫu: dựng hộp thử, kiểm bố cục, kiểm nếp gấp trước khi đặt khuôn bế thật. Việc gấp nếp trên carton cũng làm được bằng cách chạy một lượt rất nhẹ không cắt đứt, chỉ ép cho vật liệu yếu đi theo đường — cùng nguyên lý với việc khắc nông trên các vật liệu tấm khác.

Với xưởng đang làm mảng quảng cáo, carton nằm chung nhóm vật liệu nhẹ với formex và xốp; các loại này có lưu ý riêng khá khác nhau, tách ở bài cắt formex, xốp và in decal bằng laser CO2. Bức tranh chung của mảng ứng dụng này thì xem trang ứng dụng trong quảng cáo, in ấn.

Chọn máy cho việc cắt giấy theo hướng nào?

Bảng xếp theo loại việc, không xếp theo công suất, vì với giấy thì thừa công suất không giúp gì mà còn dễ cháy mép hơn. Giới hạn vật liệu và độ dày của nhóm máy khổ nhỏ nằm ở máy 4060 khắc, cắt được vật liệu gì, dày bao nhiêu; còn lý do một máy không ôm được cả kim loại lẫn phi kim thì ở máy laser fiber hay CO2.

Vì giấy cháy rất nhanh, đây cũng là nhóm vật liệu tuyệt đối không được để máy chạy không người trông; quy tắc đó cùng nhóm với phần phòng cháy trong checklist an toàn vận hành máy cắt laser.

Câu hỏi thường gặp

Cắt giấy có cần máy công suất lớn không?

Không. Giấy mỏng nên cần rất ít năng lượng để cắt đứt; phần khó nằm ở giữ phôi và hút khói chứ không nằm ở công suất. Thừa công suất còn làm mép dễ ngả vàng hơn vì buộc phải chạy ở dải rất thấp, khó ổn định.

Vì sao mép giấy cứ bị vàng dù đã hạ công suất?

Vì mép vàng đến từ lượng nhiệt tổng cộng đọng lại tại một điểm, mà lượng đó phụ thuộc cả công suất lẫn thời gian tia dừng ở đó. Hạ công suất nhưng chạy chậm thì tổng nhiệt không giảm. Hướng đúng là nhẹ và nhanh cùng lúc.

Máy cắt laser fiber cắt giấy được không?

Nhóm máy đó sinh ra cho kim loại — vật liệu phi kim như giấy không thuộc dải nó phục vụ. Đây là ranh giới vật liệu chứ không phải ranh giới mạnh yếu, nên câu hỏi "máy mạnh hơn có làm được không" không áp dụng ở đây.

Cắt laser có thay được khuôn bế không?

Thay được ở đơn nhỏ và mẫu phức tạp — không phải làm khuôn nên đổi mẫu không tốn thêm. Nhưng ở số lượng lớn với một mẫu cố định thì khuôn bế vẫn nhanh hơn nhiều, vì nó dập một nhát ăn cả tờ còn laser chạy theo đường. Hai cách bổ sung cho nhau chứ không loại trừ nhau.

Bài này thuộc cụm máy cắt laser CO2 — trong cụm còn nhóm bài theo từng vật liệu phi kim, nên đọc phần vật liệu của bạn trước rồi mới tới phần chọn cấu hình máy.