Góc gần cắt đứt, góc xa không đứt dù cùng thông số: đo thế nào?

Vì sao bảng thông số chỉ có một con số cho cả tấm?

Chỗ thông tin không tồn tại nằm ở hình dạng của chính bảng thông số: nó ghi một con số cho cả bài cắt, và không có cột nào tên là “vị trí trên bàn”. Cấu trúc đó ngầm giả định năng lượng tới phôi như nhau ở mọi chỗ trên mặt bàn.

Trên máy CO2 thì giả định đó không có gì bảo đảm. Tia phát ra từ ống rồi đi qua các gương mới tới đầu cắt, và quãng đường nó đi thay đổi theo vị trí của đầu: đầu ở gần ống thì đường đi ngắn, đầu ở góc xa thì đường đi dài hơn. Đây là hệ quả của cách bố trí đường quang chứ không phải hỏng hóc, và không có ô nào trong bảng thông số mô tả nó.

Vì vậy hiện tượng “cùng file, cùng thông số, góc này đứt góc kia không” là chuyện có cơ chế, không phải chuyện mơ hồ. Điều cần làm là đo chính máy mình, không phải dò tiếp trong bảng thông số.

Bài thử nào cho ra câu trả lời cho chính máy của bạn?

Một bài thử duy nhất, làm trong một lần, trên một tấm vật liệu duy nhất để loại biến vật liệu:

• Vẽ cùng một hình nhỏ, đặt năm chỗ: bốn góc bàn và giữa bàn.
• Chạy hết trong một lần, không đổi bất kỳ thiết lập nào giữa các vị trí.
• Nhấc phôi ra, xem: chỗ nào rời hẳn, chỗ nào còn dính, chỗ nào mép sạch, chỗ nào mép nhám.

Kết quả của bài thử đó là bản đồ năng lượng của riêng cỗ máy đó. Nó không mượn được từ máy khác, và phải làm lại sau mỗi lần căn chỉnh lại quang học hoặc thay ống. Nguyên tắc “dựng bảng cho máy mình bằng một bài thử có cấu trúc” đã áp cho vật liệu ở bài thông số cắt mica; ở đây áp cùng cách nhưng biến thay đổi là vị trí chứ không phải vật liệu.

Giới hạn: bài này không nói được máy bạn lệch bao nhiêu

Nói thẳng: không có con số nào ở đây về mức chênh giữa góc gần và góc xa. Mức đó phụ thuộc chiều dài đường quang của từng máy, tình trạng và độ căn chỉnh của từng gương, và đặc tính chùm tia của ống đang lắp. Không đại lượng nào trong nhóm đó đọc được từ bên ngoài máy.

Thứ tra được, và nên tra trước khi kết luận máy hỏng: tài liệu của máy có nêu vùng làm việc bảo đảm hay không, và lần căn chỉnh gương gần nhất là khi nào. Nếu chưa từng căn chỉnh gương kể từ khi lắp thì đó là việc phải làm trước, vì gương lệch cũng cho ra đúng triệu chứng “chỗ được chỗ không” — xem quy trình trong lịch bảo trì laser CO2.

Hai mẹo đang lưu truyền mà không nên làm theo

• “Tăng công suất lên cho đủ ở góc xa.” Cả bàn dùng chung một thiết lập, nên tăng đủ cho góc xa nghĩa là thừa ở góc gần: mép cháy rộng ra, chi tiết nhỏ mất nét, phi kim ngả màu. Bạn đổi một lỗi lấy một lỗi khác.
• “Chỉ đặt phôi ở giữa bàn cho chắc.” Cách này che triệu chứng chứ không sửa gì, và nó cắt mất phần lớn diện tích bàn — thứ bạn đã trả tiền khi mua khổ máy đó.

Nhìn thấy gì thì làm gì?

Sống chung với chênh lệch đó bằng cách nào?

Sau khi có bản đồ năm vị trí, việc dùng được ngay là sắp bố cục theo bản đồ đó: chi tiết đòi hỏi mép đẹp nhất đặt vào vùng cho kết quả tốt nhất, chi tiết thô đặt vào vùng còn lại. Đây là quyết định ở khâu chuẩn bị file, không tốn thêm vật tư và không đụng tới thiết lập máy.

Lằn ranh với máy khắc kiểu gương quay: máy galvo cũng có chuyện “ra rìa thì kém đi”, nhưng cơ chế khác và dấu hiệu cũng khác. Ở galvo, thấu kính đặt cố định chỉ giữ được tiêu điểm trong một vùng hữu hạn, nên ra ngoài vùng đó nét mất tiêu và bị méo hình — mô tả ở bài máy khắc kiểu gương quay. Ở máy cắt kiểu đầu chạy trên ray đang nói ở đây, hình không méo; thứ đổi là có cắt đứt hay không. Nhìn chi tiết là tách được hai bên: méo hình ⇒ nhóm galvo; đúng hình mà chỗ đứt chỗ không ⇒ nhóm bài này.

Cách thứ hai, cho đơn hàng đòi đồng đều tuyệt đối trên cả tấm lớn: chấp nhận rằng đây là giới hạn thiết kế của nhóm máy đó và tính vào lúc nhận đơn, thay vì hứa rồi chạy đi chạy lại. Ranh giới năng lực này thuộc cùng nhóm câu hỏi với việc chọn khổ bàn CO2 — khổ lớn hơn không tự nó làm chênh lệch biến mất.