Mép cắt bị vát: chi tiết đo đúng ở mặt trên mà sai ở mặt dưới

Mép cắt bị vát: chi tiết đo đúng ở mặt trên mà sai ở mặt dưới

Tia laser không phải một cây kim thẳng đứng có đường kính không đổi. Nó hội tụ lại tới một chỗ hẹp nhất rồi loe ra. Mạch cắt vì thế có bề rộng thay đổi theo chiều sâu tấm — và mép cắt hiếm khi vuông góc tuyệt đối với mặt tấm.

Với tấm mỏng, độ vát nhỏ tới mức không ai để ý. Với tấm dày, nó thành một sai lệch đo được: lỗ đo ở mặt trên và đo ở mặt dưới ra hai con số khác nhau, và chi tiết vừa khít khi thử một chiều thì kẹt khi lật lại.

Bốn kiểu vát, và chúng trỏ vào bốn chỗ khác nhau

🔑 Ba dòng đầu là chuyện bình thường của việc cắt bằng tia hội tụ, và người ta sống chung với chúng bằng cách chọn tiêu điểm phù hợp. Dòng thứ tư thì không: mạch nghiêng về một phía cố định là dấu hiệu cơ học, và mọi phút tiêu vào việc chỉnh thông số cho ca đó đều là phút bỏ đi.

Phép tách dứt khoát: cắt một hình vuông rồi XOAY 90° cắt lại

Cắt một hình vuông trên phế. Đo độ vát ở cả bốn cạnh. Rồi xoay file 90 độ và cắt cái thứ hai ở cùng chỗ trên bàn.

· Vát đi theo hình — cạnh nào của hình vuông vát thì sau khi xoay vẫn là cạnh đó ⇒ nguyên nhân nằm trong file hoặc thứ tự cắt.
· Vát đứng yên theo hướng bàn máy — vẫn là cạnh hướng về cùng một phía của máy ⇒ nguyên nhân nằm ở máy: tia lệch trục nozzle, đầu cắt lắp nghiêng, hoặc bàn không phẳng.

Phép này đáng chạy trước vì nó tách hai nhóm mà mọi cách khác đều nhầm, và nó chỉ tốn hai hình vuông trên phế.

Tia lệch trục nozzle — ca đáng dừng máy

Nozzle có một lỗ tròn, và tia phải đi qua đúng tâm lỗ đó. Lệch tâm thì khí thổi ra không còn đối xứng quanh tia: một bên mạch được thổi sạch, bên kia đọng xỉ và bị hơ nóng thêm. Kết quả là mép một phía vát và bẩn, phía đối diện thì sạch.

Dấu hiệu đi kèm giúp khẳng định ca này:

· Xỉ bám lệch hẳn về một bên của đường cắt.
· Cắt vòng tròn thì một cung đẹp, cung đối diện xấu — và cung xấu luôn nằm về cùng một phía của máy dù xoay file thế nào.
· Thay nozzle mới không hết — vì nozzle không phải thủ phạm, nó chỉ là chỗ lộ ra.

⚠️ Căn chỉnh tia về đúng tâm nozzle là việc theo quy trình của hãng, trên máy đang tắt tia hoặc ở chế độ công suất rất thấp. Đây không phải chỗ để mò: tia fiber không nhìn thấy được bằng mắt, và thao tác sai ở cụm đầu cắt vừa nguy hiểm vừa đắt. Nếu xưởng chưa được hướng dẫn quy trình này, gọi kỹ thuật.

Khi độ vát là chuyện phải nói với khách, không phải chuyện phải sửa

Có những chi tiết mà độ vát không sửa được ở máy cắt, vì nó là hệ quả của việc dùng tia hội tụ trên tấm dày. Với các chi tiết đó, lối ra nằm ở chỗ khác:

Dòng cuối là mẹo ít được nói tới mà rẻ nhất: vát không biến mất, nhưng nếu mọi chi tiết trong cụm đều vát cùng kiểu thì chúng vẫn chồng khít lên nhau.

Bài này không trả lời được gì

Không có con số độ vát nào ở đây, và không có vị trí tiêu điểm nào. Độ vát phụ thuộc chiều dày, nguồn, thấu kính, loại khí và tốc độ — nó là thứ phải đo trên chính máy bạn cho từng chiều dày hay dùng, rồi dán lên tường.

Bài cũng không thay được tiêu chuẩn nghiệm thu. "Vát bao nhiêu thì đạt" phải nằm trong thoả thuận với khách trước khi cắt. Nếu bản vẽ của khách ghi dung sai mà không ghi đo ở mặt nào, hãy hỏi lại — vì với tấm dày, câu trả lời đổi kết quả nghiệm thu.

Nguồn

Bài không trích trị số từ nguồn ngoài. Cơ chế nêu ở đây suy từ một điểm kiểm lại được bằng chính phép đo trong bài: chùm tia hội tụ có chỗ hẹp nhất rồi loe ra, nên mạch cắt có bề rộng đổi theo chiều sâu, và hình của mạch (nêm xuôi, nêm ngược, đồng hồ cát) đọc được bằng thước cặp ở hai mặt tấm. Phép xoay file 90° là phép tách tự chạy được. Quy trình căn tia về tâm nozzle cố ý không mô tả từng bước — nó thuộc tài liệu hãng và thuộc phạm vi an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Tấm mỏng có bị vát không? Có, nhưng lượng vát nhỏ tới mức thường nằm dưới mức đo bằng thước cặp thông thường. Vát chỉ trở thành vấn đề thực tế khi tấm đủ dày để hai mặt cho hai số khác nhau — và ngưỡng đó là thứ bạn tự tìm bằng cách đo thử vài chiều dày quen làm.

Chỉnh tiêu điểm xuống giữa tấm thì hết vát đúng không? Không hết, nhưng nó chia đều vát ra hai mặt thay vì dồn về một mặt — mạch thành hình đồng hồ cát. Với nhiều đơn, đó là kết quả dễ chấp nhận nhất. Nhưng nó là đánh đổi chứ không phải cách khử.

Cắt vòng tròn ra một bên đẹp một bên xấu, có phải do file không? Gần như chắc chắn không. Hãy xoay file 180° và cắt lại: nếu phía xấu vẫn nằm về cùng một hướng của máy thì đó là máy, và nghi phạm hàng đầu là tia lệch tâm nozzle. Nếu phía xấu xoay theo file thì mới xem lại thứ tự cắt và điểm đâm xuyên.

Thay nozzle mới rồi mà mép vẫn vát lệch một bên? Đó chính là bằng chứng mạnh nhất cho ca tia lệch trục: nozzle mới có lỗ tròn đều, nên nếu triệu chứng không đổi thì vấn đề nằm ở đường đi của tia chứ không ở lỗ. Dừng việc thay vật tư và gọi kỹ thuật căn chỉnh.