Đường cắt laser bị bavia: Nguyên nhân và cách khắc phục triệt để

Bavia là gì và tại sao xuất hiện?

Bavia (burr/dross) là phần kim loại thừa còn sót lại bám vào cạnh dưới của đường cắt laser. Bavia xảy ra khi kim loại nóng chảy không được khí hỗ trợ thổi ra hoàn toàn và đông cứng lại trước khi rơi khỏi phôi. Đây là vấn đề phổ biến nhất trong gia công laser Fiber, đặc biệt với thép carbon dày và inox.

Chẩn đoán nguyên nhân qua hình thái bavia

Loại bavia	Nguyên nhân chính	Giải pháp
Bavia cứng, bám chắc đều dọc cạnh	Tốc độ quá chậm hoặc công suất quá cao	Tăng tốc độ 10–15% hoặc giảm công suất 5%
Bavia mềm, dễ bóc, không đều	Áp lực khí không đủ	Tăng áp lực khí hỗ trợ 10–15%
Bavia chỉ ở góc cua / đường cong	Tốc độ không giảm đủ khi vào góc	Chỉnh "corner deceleration" trong phần mềm
Bavia ở phía trên (slag trên mặt)	Tiêu cự sai, tốc độ quá nhanh	Hiệu chỉnh lại tiêu cự, giảm tốc độ
Bavia nặng, xỉ lớn không đều	Vòi phun mòn hoặc lệch tâm	Thay vòi phun mới, kiểm tra căn chỉnh
Bavia chỉ một bên đường cắt	Chùm tia lệch tâm hoặc tiêu cự lệch	Kiểm tra căn chỉnh gương, hiệu chỉnh đầu cắt

Quy trình debug bavia theo thứ tự ưu tiên

Khi xuất hiện bavia, làm theo thứ tự này (từ dễ đến khó):

• Bước 1 — Kiểm tra vòi phun: Vòi mòn hoặc méo là nguyên nhân #1. Thay vòi phun mới và chạy lại. Chi phí: 150–500k.
• Bước 2 — Hiệu chỉnh tiêu cự: Dùng phương pháp giấy hoặc đồng hồ đo để xác nhận tiêu cự đúng spec. Sai tiêu cự 0.5mm có thể gây bavia trầm trọng.
• Bước 3 — Điều chỉnh thông số cắt: Thử tăng tốc độ 10% → nếu bavia giảm, tốc độ đang quá chậm. Thử tăng áp khí 10% → nếu bavia giảm, khí không đủ.
• Bước 4 — Kiểm tra thấu kính bảo vệ: Thấu kính bẩn làm méo chùm tia, gây phân bố năng lượng không đều. Vệ sinh hoặc thay.
• Bước 5 — Căn chỉnh tâm vòi phun: Chùm tia phải đi qua chính giữa vòi phun. Kiểm tra bằng cách đặt băng keo trên vòi phun và bắn tia ngắn — vết tròn phải ở chính giữa.
• Bước 6 — Gọi kỹ thuật viên: Nếu các bước trên không giải quyết → vấn đề cơ học (lệch quang học, encoder sai, nguồn laser suy giảm).

Thông số tối ưu theo vật liệu để tránh bavia

Vật liệu	Nguyên tắc	Lưu ý đặc biệt
Thép carbon ≤6mm	Dùng O₂, áp 0.5–0.8 bar, tốc độ tốt nhất	Bavia ít nhất khi tốc độ tối ưu
Thép carbon ≥8mm	O₂ áp thấp hơn 0.2–0.4 bar, tốc độ thấp	Xỉ dễ rơi hơn O₂ áp cao
Inox với N₂	Áp lực N₂ cao 12–20 bar — đây là chìa khóa	N₂ áp không đủ = bavia nặng
Nhôm	N₂ áp cao 14–20 bar	Nhôm chảy rất loãng — tốc độ phải nhanh