Dross / Xỉ bám đáy

Dross hình thành khi vật liệu nóng chảy không được khí đẩy ra ngoài hoàn toàn và đông cứng lại dưới đáy rãnh cắt. Nguyên nhân: tốc độ cắt quá cao, áp suất khí thấp, tiêu cự lệch, nozzle mòn/bẩn. Dross hard (cứng, khó tách): thường gặp với cắt O₂ trên thép không gỉ — sản phẩm oxit cứng bám chặt. Dross soft (mềm, dễ bẻ): thường gặp với cắt N₂ trên thép carbon — là vật liệu đông lại. Khắc phục: giảm tốc độ, tăng áp suất khí, điều chỉnh tiêu cự. Sản phẩm không có dross (dross-free) là tiêu chí chất lượng quan trọng trong cắt laser. Cách kiểm tra thực tế tại xưởng: dùng tay sờ dọc mép dưới chi tiết (cẩn thận cạnh sắc) hoặc quan sát dưới ánh sáng chéo — dross thể hiện rõ dưới dạng các hạt/vảy bám không đều dọc đường cắt, khác với bề mặt cắt sạch phẳng mịn. Trong hợp đồng gia công B2B, "cắt sạch không dross" (dross-free cut) thường là tiêu chí nghiệm thu bắt buộc vì dross còn sót phải mài/giũa thủ công tốn thêm nhân công — chi phí này nên được tính vào giá nếu khách hàng chấp nhận dross nhẹ, hoặc yêu cầu điều chỉnh thông số cắt kỹ hơn nếu cần dross-free tuyệt đối. Dross thường xuất hiện cùng lúc với warping khi vật liệu tích nhiệt quá mức — kiểm tra đồng thời cả hai khi chẩn đoán lỗi. Nhầm lẫn thường gặp: dross khác với burr ở vị trí xuất hiện — dross bám ở MẶT DƯỚI đáy rãnh cắt (do khí không đẩy hết vật liệu nóng chảy), còn burr là gờ nhô ở CẠNH BIÊN chi tiết (do thiếu năng lượng ở điểm cuối đường cắt) — hai lỗi có nguyên nhân và cách khắc phục khác nhau nên cần phân biệt đúng trước khi điều chỉnh thông số máy. Ba nguyên nhân hay kiểm tra theo thứ tự khi gặp dross: tốc độ cắt đặt sai, áp suất khí không đủ, và nozzle mòn hoặc lệch tâm — kiểm theo đúng thứ tự này giúp khoanh vùng lỗi nhanh hơn thay vì đổi ngẫu nhiên nhiều thông số cùng lúc. Nếu đã loại trừ cả ba mà dross vẫn xuất hiện, bước tiếp theo là kiểm tra tiêu cự của đầu cắt có bị lệch hay không.