Nửa đầu tấm cắt sạch, nửa sau dính xỉ: đọc dấu hiệu áp khí

Vì sao đồng hồ áp vẫn chỉ đủ mà mặt cắt lại xấu dần trong một tấm?

Chỗ thông tin không tồn tại nằm ở chính cái đồng hồ: đồng hồ ở đầu nguồn chỉ áp tĩnh — áp trong bình hoặc trong đường ống khi khí không chảy. Lúc máy đang cắt thì khí chảy liên tục qua nozzle, và áp thật tại đầu cắt luôn thấp hơn áp đọc được ở đầu nguồn. Thấp hơn bao nhiêu thì cái đồng hồ đó không nói được, vì nó không đặt ở chỗ cần đo.

Vì vậy câu “đồng hồ vẫn đủ áp” không loại trừ được khả năng thiếu khí tại nozzle. Hai đại lượng đó khác nhau, và trên phần lớn máy không có ô nào trên màn hình hiển thị áp thật tại đầu cắt trừ khi máy được lắp cảm biến riêng cho vị trí đó.

Dấu hiệu “nửa đầu sạch, nửa sau bẩn” nói lên điều gì?

Đây là dấu hiệu đáng giá nhất trong cả bài, vì nó tách nhóm nguyên nhân theo thời gian:

• Xấu dần trong phạm vi một tấm, tấm sau lại sạch trở lại ở đầu tấm — nghiêng về nhóm nguồn cấp: khí, áp, lưu lượng. Thứ gì cạn dần rồi hồi lại khi nghỉ thì thuộc nhóm này.
• Xấu dần qua nhiều tấm và không hồi lại — nghiêng về nhóm quang học hoặc tiêu điểm, mô tả ở bài chất lượng cắt tụt dần. Bụi bám trên kính không tự sạch lại sau khi nghỉ.
• Xấu ngay từ chi tiết đầu tiên — nghiêng về thiết lập sai chứ không phải hao hụt gì cả.

Trước khi kết luận, cần một bước loại trừ rẻ: chạy lại đúng chi tiết đầu tấm sau khi máy đã cắt nửa tấm. Nếu chi tiết đó nay cũng bẩn thì hiện tượng đi theo thời gian chạy; nếu vẫn sạch thì nó đi theo vị trí trên bàn, và hướng điều tra chuyển hẳn sang bàn nan và hệ hút.

Giới hạn: không xác định được áp tại nozzle nếu chỉ nhìn đồng hồ đầu nguồn

Nói rõ phần bài này không làm được: nó không cho bạn biết áp thật tại đầu cắt của máy bạn, và không đưa ra ngưỡng áp nào cho từng vật liệu — trị số đó phụ thuộc nozzle, độ dày, loại khí và chính cỗ máy đó.

Thứ tra được và nên tra: tài liệu kỹ thuật của máy cho biết máy yêu cầu áp và lưu lượng đầu vào bao nhiêu, và máy có cảm biến áp ở đầu cắt hay không. Nếu có, đọc giá trị đó trong lúc đang cắt là phép đo đúng chỗ. Nếu không có, cách còn lại là lắp điểm đo càng gần đầu cắt càng tốt. Khái niệm nền ở mục áp suất khí trong từ điển thuật ngữ.

Ba mẹo đang lưu truyền mà không nên làm theo

• “Vặn tăng áp ở đồng hồ lên là hết.” Nếu tụt do đường ống không đủ tiết diện, do bộ lọc nghẹt hay do bình sắp cạn thì tăng ở đầu nguồn không bù được ở cuối đường — phần thiếu sinh ra dọc đường chứ không ở điểm vặn. Và tăng quá mức còn làm hỏng mặt cắt theo hướng khác.
• “Bình còn kim là còn dùng được.” Kim áp bình rơi rất nhanh ở đoạn cuối, và lưu lượng lấy ra được ở áp thấp không còn đủ cho cắt liên tục dù kim chưa về không.
• “Xỉ bám thì tăng công suất lên cho đứt hẳn.” Đây là chữa nhầm nhóm biến. Xem cơ chế ở mục xỉ bám và cách xử theo vật liệu ở bài thông số cắt inox.

Nhìn thấy gì thì làm gì?

Việc nên đưa vào đầu ca thay vì đợi hỏng hàng

Một thao tác rẻ chặn được phần lớn ca kể trên: đọc mức khí còn lại trước khi bắt đầu tấm dài, không đọc giữa chừng. Việc này giống mốc kiểm điện áp trước khi chạy máy mô tả ở bài kiểm tra nguồn điện — cùng một logic: kiểm cái không hồi lại được sau khi đã cắt hỏng.

Kèm theo là ghi lại thời điểm đổi bình. Nhật ký đó biến câu hỏi mơ hồ “có phải hết khí không” thành câu trả lời tra được trong một phút, và nó thuộc nhóm việc ghi chép trong quy trình vận hành hằng ngày.

Bài này khác gì với việc “nâng áp khí lên cho cắt dày”?

Lằn ranh đáng nói rõ, vì hai bên cùng nói về áp khí nhưng trả lời hai câu khác hẳn nhau. Việc đặt mức áp cho vật liệu dày là một quyết định thiết lập: chọn một mức rồi giữ nguyên cho cả bài cắt — nội dung đó nằm ở bài cắt kim loại dày và bài chọn khí hỗ trợ.

Bài này không nói mức nào cả. Nó xử một hiện tượng đổi theo thời gian trong khi thiết lập không đổi: nửa đầu tấm sạch, nửa sau bẩn, tấm mới lại sạch ở đầu. Dấu hiệu phân biệt nằm ngay ở đó — nếu tấm nào cũng bẩn đều từ đầu tới cuối thì đó là câu hỏi về mức đặt, và bạn nên sang hai bài kia; còn nếu nó xấu dần rồi hồi lại thì mức đặt không phải chỗ cần đụng tới.